Kitap Tanıtımı #82 Kitab-ül Hiyel

kitabulhiyelKitab-ül Hiyel

Yazar: İhsan Oktay Anar

Tam da İhsan Oktay  Anar’ın tüm kitaplarını bitiriyorum, acaba yeni kitabı ne zaman çıkar ki diye düşünerek okuduğum sırada yeni kitabının bu ay başında raflarda yerini aldığını öğrenerek mutlu olduğum, ilk baskısını 1996’da yapmış kitap.

Hiyel kelime olarak eski dilde mekanik anlamına geliyormuş. İçerisinde 3. Selim’den 2. Meşrutiyet’e dek yaşamış üç farklı hiyelkârın akıllara zarar icadlarını nasıl yaptıkları anlatılıyor. Bu isimler Yâfes Çelebi, Kara Câlud ve Üzeyir Bey. Bütün bu icadların bir de ayrıntılı çizimleri yer alıyor ki kitapta, insan yazarın felsefeci değil de fizikçi olmadığına hayret ediyor. Üç ana karakterin hayatlarının bir yerinde mutlaka karşılaştıkları ve her kitabında bulunan karakter ise Anar hayranlarının yakından tanıdığı Uzun İhsan Efendi. Bu kitapta da Hiyel Nazırı oarak geçmekte. Son sayfada ise Hayal Nazırı oluveriyor…🙂

IMG_20140112_160237

“İlim bir nokta idi cahiller onu çoğalttılar.” Hz. Ali cümlesinden esinlenildiğini düşünüyorum zira kitapta da geçtiği üzere hayal ve hiyel arasında Arapçada sadece bir nokta işareti varmış, tıpkı göz ile kör kelimelerinin Osmanlıca yazılışlarında aralarında sadece bir nokta olduğu gibi…

Kitapta mekanik, felsefe, tarih ve mizah öyle güzel işlenmiş ki müthiş akıcı ve keyifle okunuyor. Bazı bölümlerde kahkaha attım desem abartmış olmam okurken. Kara Câlud’un müstehcen hayalleri bile öyle bir mizahi üslupla yazılmış ki, insan hiç rahatsız olmuyor…

Bu arada kitap bittikten sonra baktığımda Câlud isminin Kur’an-ı Kerim ve Tevrat’ta da aynen kitaptaki özelliklerle geçtiğini gördüm, Filistinî, iri yapılı, ve kötü bir insan Hz. Davud tarafından öldürülüyor. Kitapta da Davud isminde hiç büyümeyen ve metalleri elleriyle eğip bükebilme özelliğine sahip bir temiz çocuk  var ki, Câlud’u o öldürüyor.

IMG_20140112_160158

Her üç hiyelkârın da amacı devir daim makinesini icad ederek sonsuz enerjiyi üretebilmek. Sonuncu hiyelkâr bunu Büyük İskender’in bir kaybolup bir vücuda gelen iktidar taşını basit bir pistonun içerisine koyarak yapıyor. Fakat esas beni etkileyen, sonuncu hiyelkarın kendi yaptığı çift başlı yılanın kuyruğunu yediğini tahayyül ederken hafızasını yitirip beyninde sadece bir nokta kalması…

Bu arada bütün bu olan biten sanki gerçekmişçesine öyle bir silsile ile rivayet ettiriliyor ki bir kısmını sadece okurken bile gülmekten koptum. Bütün o silsileyi erinmeden ekşi sözlüğe yazan sözlükçüye de en derin saygılarımı sunuyorum😀 Oradan olduğu gibi aktarıyorum 🙂

“1. hacikadinli merhum deli bekir ve ikinci kalfasi kul riza.
2. lodoscular kethudasi tavukpazarli koca asim pasazade tursucu huseyin efendi ve kankardesi merhum gelenbevi salim efendi.
3. yorganci mikail efendi.
4. sag garipler devecisi dortboynuz halil efendi.
5. rihteganbasi abaza ismail dede.
6. eczaci avram efendi.
7. tatavla divane taifesi esrafindan zilkes basri efendi.
8. katirci salim aga.
9. ahirkapi delilerinden capraz besir efendi.
10. karakullukcu hiram efendi.
11. ayasofyali deliler taifesinden ahirkapili mecnun zincirli mahmud’un vakanuvisi divane salim efendi.
12. suleymaniye timarhanesi gullabicibasi demirtokat haydar bey.
13. kahveci aram efendi.
14. kuledibi’ndeki tamburlu kiraathane erkanindan cesm-i ela suleyman dede efendi.
15. lodoscu feridun efendi.
16. kadanaci behcet pasazade kose bekir efendi.
17. balat divanelerinden deli danyal bey.
18. langa hamami acuzelerinden bestenur kalfa ve sutoglu seyit ali efendi.
19. tamburlu kiraathane ahalisinden delisakal izzet efendi’nin mahdumu seksensekiz recep bey.
20. delisakal izzet efendi’nin dunuru kiz halil celebi.
21. tabaniyassizade tiryaki besir bey.
22. kadikaryeli riza pasa’nin afyoncubasi duhani imdat efendi.
23. karabaltaci tayyar pasa’nin dunuru altin bey’in mahdumu kil izzet efendi.
24. vakanuvis hamamci cemsid bey.
25. tamburlu kiraathane’de berberlik yapan laz sevket efendi.
26. ruznamce halifesi vani midhat efendi.
27. martaloz besir bey.
28. tiryaki fulful celebi.
29. ispirizade enver efendi.
30. kul ishak celebi.
31. abaza sabit efendi ve mahdumu cesm-i yek boncuk celebi.
32. zurefa zadeganindan emir buhari seyhi besir efendizade kumru celebi.
33. peskir agasi ani efendi.
34. dolmabahce reisuletibbasi kirami efendi.
35. esirhane kethudasi kami efendi’nin koskundeki natirlardan cesm-i badem ceylan hatun ve torunlarindan siyahi sabit bey.
36. esirciler seyhi aynaci zihni dede ve mahdumu kokarca fikri bey.
37. muhurler yamagi capraz cafer efendi.
38. sol garipler agasi cakmak tayyar aga biraderzadesi ayn-i ekber numan efendi.
39. sinobi bulbul dede hazretleri.
40. sunnetci tekir bey.
41. kalafat yigitbasi sari fahir efendi.
42. vakanuvis altiparmak saban bey.
43. seyhulkurra havai abbas efendi.
44. defterci kurd fehim bey ve mahdumu siyahi haydar celebi.
45. karaaygir pasazade sunnetci imdat efendi.
46. cesm-i yek tayyar bey.
47. vakanuvis abaza haydar celebi.
48. mubeyyiz numan bey.
49. musevvid saban efendi.
50. namenuvis refik celebi.
51. ani murtaza efendi.
52. kalafat kethudasi karabas seyyid pasa enistezadesi kedi bekir efendi.
53. leblebici kil husrev bey.
54. tophane sakirdi arap hakki efendi.
55. topuzbas cuma pasazade tavsanci mikail efendi.
56. sasi kamil bey.
57. idris baba tekkesi seyhi kuzguni efraim dede hazretleri.
58. karagullezade ilham celebi.
59. sasi kirami pasa mahdumu teke abbas efendi.
60. kadanaci abidin cavus.
61. davulcuzade cumbus efendi.
62. deli riza efendi.
63. dokuzbiyik basri bey.
64. kul resid cavus.
65. beygircizade kanuni tayyar bey.
66. vani gafur dede hazretleri.
67. ali elmas celebi.
68. cingen selim efendi.
69. fitilikisa cuma pasazade zil tevfik efendi.
70. diyarbekir valisi tokmakci abidin pasa enistezadesi sercebas ali cumbus efendi.
71. maymuni izzet bey.
72. lalezar necef bey.
73. kilic ali pasa* muvakkitlerinden kedigoz besir dede.
74. zerduva kazim pasa’nin damadi ali sansar efendi.
75. delidumanzade gulcemal efendi.
76. havai mercan dede.
77. eliuzun kamil pasa.
78. buzagizade maymun ilham efendi.
79. capraz gulcemal efendi.
80. divane asim efendi.
81. sivasli ali nazik efendi.
82. terlikcizade ali necef bey.
83. merkep abidin efendi.
84. yusrizade tokatci kevakib efendi.
85. kalyoncukullugu tekkesi pirlerinden tiryaki boncuk dede hazretleri.
86. cesm-i siyah badem efendi.
87. katirbas izzet cavus.
88. seccadecibasi zerduva basri cavus.
89. kuyruklu abidin cavus.
90. aynaci sabit efendi.
91. havai efraim bey.
92. laz besir efendi.
93. tatar mercan efendi.
94. tutuncuzade cuma dede.

fazlasi yok, eksigi var. bu muhtesem gecit toreninin yaninda, hikayeyi nakletmeyip de bizzat veya giyaben mudahil bulunanlari da anmak gerekir, mesela:

tamburlu kiraathane mudavimleri, nizam-i cedid neferleri, denizciler, rahimleri calud* tarafindan sulanan hatunlar, tefeciler, madrabazlar, ayyaslar, serkesler, cocuklar, saksaganlar ve diger isimsizler. / onbirinci orta baseskisi deli abuzer bese*. / cenabet haydar pasa’nin yegeni lalezar fulful celebi. / bayezid’deki hiyel kalemi’nin reisi uzun ihsan efendi. (bkz: puslu kitalar atlasi) / russini nam tifil bestekar. (bkz: gioacchino antonio rossini) / yafes celebi’nin meyhane ahbabi ibrikdar selami aga. / tersane ikinci meydani vardiyanbasi kose danyal efendi. / kalyonlar katibi ikinci halifesi biberci nusret efendi ve dunuru kul katibi kirimi dursun bey. / alemdar mustafa pasa’nin adamlarindan karabas aziz pasa. / passakal. (bkz: blaise pascal) / diyarbekirli hiyelkarlar, samur ve yagmur celebiler.”

Tuerkische Schriftsteller, Ihsan Oktay ANAR TURKEY, IZMIR,

About zehrasunay

1979 doğumlu, evli ve iki kız çocuğu annesi, Niğde-Bor'da yaşayan bir bilgisayar öğretmeni. https://zehrasunay.wordpress.com
Bu yazı Okudukça içinde yayınlandı ve , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Kitap Tanıtımı #82 Kitab-ül Hiyel için 1 cevap

  1. sesil yıldırım dedi ki:

    Balım,ihsan oktay anar okuyamiyorum ben bana ağır geliyor🙂

Siz de bir şeyler yazmaz mısınız?

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s